Todo comezou fai tres anos, cando desde a coordinación de PFC puxéronse en contacto con Arquitectos Sen Fronteiras para poder presentar un proxecto de cooperación. Eu de aquelas estaba rematando cuarto curso, e ilusionábame moito a posibilidade de facer o meu Proxecto Fin de Carreira con un tema de cooperación, despois de leva colaborando con Arquitectos Sen Fronteiras os dous últimos anos.
O tema foi collendo forma ata presentarse a comunidade de María do Mar, sendo necesario a construción de 71 vivendas e os equipamentos correspondentes a unha comunidade de este tipo.
Daquelas axudara a preparar a presentación para presentar o tema, o 16 de outubro de 2009, a Lara e Adrián, compañeiros de Arquitectos Sen Fronteiras que estaban traballando en Guatemala. Eu daquelas pouco coñecía de Guatemala, xa que a pesar de levar colaborando con Arquitectos sen Fronteiras, sempre fora en temas relacionados coa cidade de A Coruña. Aquela presentación foi moi desalentadora para toda a xente que alí acudiu, saíndo problemas que nos xusto antes de entrar a presentación descoñecíamos.
A pesar de aquel pequeno tropezo a cousa seguiu para adiante, e mentres eu apuraba por rematar as materias e poder comezar co tema proposta, empezou a presentar xente máis ou menos coñecida, xa que algúns pasaranse por Arquitectos Sen Fronteiras para preguntar dubidas concretas e outros preguntáranme a min directamente. Todos os resultados foron moi interesantes e ademais da elaboración dun Proxecto Fin de Carreira mostraba a labor de investigación levada a cabo por todos eles.
Eu rematei todo e era o momento de comezar o proxecto, unha tarefa difícil o de comezar algo. Despois de falar con Juan, e que me aceptase como titorando, empecei a investigar máis a fondo sobre tecnoloxías apropiadas para levar un proxecto de esas características. Por aquelas fechas xurdirá a posibilidade de presentar un proxecto de investigación no terceiro mundo, a través dunha convocatoria da Oficina de Cooperación e Voluntariado da Universidade da Coruña. Cos datos aportados por Lara e Adrián, decidimos presentarnos desde Arquitectos Sen Fronteiras e liderando a investigación Cristina García Fontán. Esa investigación que versaba sobre a construción con materiais plásticos de refugallo, incluía unha estancia de 9 semanas para dúas persoas en Guatemala, onde se construiría un equipamento comunitario coa técnica aprendida.
Tivemos a sorte que nos concederon o proxecto de investigación, entón nese momento o meu traballo no PFC estancouse, xa que preferín esperar a coñecer a realidade de primeira man. Primeiro organizamos durante o comezo do ano 2011, a investigación dos sistemas de construción con botellas de PET que despois contrastaríamos no terreo.
Con todo máis ou menos listo marchamos Carolina e eu a Guatemala durante ese tempo para contrastar a viabilidade de facer un proxecto de estas características. Parte de esta viaxe se pode consultar nos Anexos “Diario dunha viaxe a outro continente” (texto incompleto escrito durante a viaxe para ter a todos os coñecidos ao tanto das miñas aventuras).

A volta en xuño do 2011 era o momento de poñerse a sacar adiante todo o coñecemento adquirido en 2 meses no terreo, e empezar a “construír” o meu PFC. O principio foi duro pero pouco a pouco empezou a coller ritmo ata ter bastante material producido que non sabía como ensinarllos aos amigos.
A principios de decembro do 2011, despois de que varia xente ,que non se encontraba en Coruña por estar de Erasmus, me preguntara de cómo marchaba o meu PFC; decidín utilizar a mesma estratexia que había utilizado cando estivera en Guatemala. Creei un álbum nas redes sociais e empecei a subir unha imaxe por día do que tiña elaborado para que a xente puidera seguir o progreso.
Despois de ver os problemas de publicar só imaxes, e vendo necesario contar algo máis “a teoría” do proxecto; vía a necesidade de crear un blogue. Foi nese momento, a mediados de xaneiro, cando coñecín #pfccommons; unha plataforma onde poder compartir o proxecto fin de carreira, tanto se estivera en marcha; ou xa rematado. Ademais seguía a mesma mentalidade de un plataforma, que desenvolvemos na Escola de Arquitectura de A Coruña xa facía tres anos como a Wikietsac. A idea da creación deste blogue era continuar contando, esta vez máis enfocado ás ideas que ás imaxes, sobre o que estaba a traballar.
O coñecer esta plataforma xunto con arquitecturapfc.es, permitiume coñecer outra xente que estaba a desenvolver o proxecto noutras escolas e ver o seu traballo. Foi neste deambular pola rede cando din co blogue de Blanca, alumna da escola de Sevilla co PFC sobre a construción de vivenda compartida e artesanía. Unha das entradas que daquela me pareceran máis útiles para o meu proxecto foi artigo de Juan Luís Trillo de Leyva; “Cómo se hace un proyecto fin de carrera”. Isto permitiume reflexionar sobre o qué estaba facendo, cómo e para qué. Cando comezará o proxecto buscaba un tema no que puidera sentirme a gusto con él, e poderme divertir. Facer este proxecto implica coñecer e valorar outra cultura como a maia, con todo o traballo que iso implica; pero facelo dunha maneira entretida fai que o traballo sexa máis agradable e afastámonos da actividade insufrible na que se pode converter un proxecto que se demora no tempo (como comentaba Juan Luís Trillo, o proxecto debe durar entre 3 meses e un ano). “Todo o que se fai ben é divertido e encontra a recompensa dun aprendizaxe; polo contrario o atolondramento ou a toma de atallos é unha fonte continua de desgustos”.

Todo comenzó hace tres años, cuando desde la coordinación de PFC se pusieron en contacto con Arquitectos Sien Fronteras para poder presentar un proyecto de cooperación. Yo de aquellas estaba terminando cuarto curso, y me ilusionaba mucho la posibilidad de hacer mi Proyecto Fin de Carrera con un tema de cooperación, después de leva colaborando con Arquitectos Sin Fronteras los dos últimos años.
El tema fue cogiendo forma hasta que se presente la comunidad de María do Mar, siendo necesario la construcción de 71 viviendas y los equipamientos correspondientes a una comunidad de este tipo.
De aquellas había ayudado a preparar la presentación para presentar el tema, el 16 de octubre de 2009, a Lara y Adrián, compañeros de Arquitectos Sin Fronteras que estaban trabajando en Guatemala. Yo de aquellas poco conocía de Guatemala, ya que a pesar de llevar colaborando con Arquitectos sin Fronteras, siempre había ido en temas relacionados con la ciudad de A Coruña. Aquella presentación fue muy desalentadora para toda la gente que allí acudió, saliendo problemas que nos justo antes de entrar la presentación me los desconocía.
A pesar de aquel pequeño tropiezo la cosa siguió para adelante, y mientras yo apuraba por terminar las materias y poder comenzar con el tema propuesta, empezó a presentar gente más o menos conocida, ya que algunos se pasarán por Arquitectos Sin Fronteras para preguntar dudas concretas y otros me habían preguntado directamente. Todos los resultados fueron muy interesantes y además de la elaboración de un Proyecto Fin de Carrera mostraba a cometido de investigación llevada cabo por todos ellos.
Yo lo terminé todo y era el momento de comenzar el proyecto, una tarea difícil lo de comenzar algo. Después de hablar con Juan, y que me aceptara como utorando, empecé a investigar más a fondo sobre tecnologías apropiadas para llevar un proyecto de esas características. Por aquellas cascadas surgirá la posibilidad de presentar un proyecto de investigación en el tercer mundo, a través de una convocatoria de la Oficina de Cooperación y Voluntariado de la Universidad de la Coruña. Con los datos aportados por Lara y Adrián, decidimos presentarnos desde Arquitectos Sin Fronteras y liderando la investigación Cristina García Fontán. Esa investigación que versaba sobre la construcción con materiales plásticos de desperdicio, incluía una estancia de 9 semanas para dos personas en Guatemala, donde se construiría un equipamiento comunitario con la técnica aprendida.
Tuvimos la suerte que nos concedieron el proyecto de investigación, entonces en ese momento mi trabajo en el PFC se estancó, ya que preferí esperar a conocer la realidad de primera mano. Primero organizamos durante el comienzo del año 2011, la investigación de los sistemas de construcción con botellas de PET, que después me los contrastaría en el terreno.
Con todo más o menos listo marchamos Carolina y yo a Guatemala durante ese tiempo para contrastar la viabilidad de hacer un proyecto de estas características. Parte de este viaje se puede consultar en los Anexos «Diario de un viaje a otro continente» (texto incompleto escrito durante el viaje para tener todos los conocidos al tanto de mis aventuras).

La vuelta en junio del 2011 era el momento de que ponga a sacarse adelante todo el conocimiento adquirido en 2 meses en el terreno, y empezar a «construir» mi PFC. El principio fue duro pero poco a poco empezó a coger ritmo hasta tener bastante material producido que no sabía cómo enseñárselos a los amigos.
A principios de diciembre del 2011, después de que varia gente que no se encontraba en Coruña por estar de Erasmus, me había preguntado de cómo marchaba mi PFC; decidí utilizar la misma estrategia que había utilizado cuando había estado en Guatemala. Creé un álbum en las redes sociales y empecé a subir una imagen por día del que había elaborado para que la gente pudiera seguir el progreso.
Después de ver los problemas de publicar solo imágenes, y viendo necesario contar algo más «la teoría» del proyecto; vía la necesidad de crear un blog. Fue en ese momento, a mediados de enero, cuando conocí #pfccommons; un andén donde poder compartir el proyecto fin de carrera, tanto se había estado en marcha; o ya terminado. Además seguía la misma mentalidad de uno andén, que desarrollamos en la Escuela de Arquitectura de A Coruña ya hacía tres años como la Wikietsac. La idea de la creación de este blog era continuar contando, esta vez más enfocado a las ideas que a las imágenes, sobre lo que estaba trabajando.
El conocer este andén junto con arquitecturapfc.es, me permitió conocer a otra gente que estaba desarrollando el proyecto en otras escuelas y ver su trabajo. Fue en este deambular por la red cuando dicen con el blog de Blanca, alumna de la escuela de Sevilla con el PFC sobre la construcción de vivienda compartida y artesanía. Una de las entradas que a la sazón me habían parecido más útiles para mi proyecto fue artículo de Juan Luís Trillo de Leyva; «Cómo se hace un proyecto fin de carrera». Esto me permitió reflexionar sobre el qué estaba haciendo, cómo y para qué. Cuando comenzará el proyecto buscaba un tema en lo que había podido sentirme a gusto con él, y poder divertirme. Hacer este proyecto implica conocer y valorar otra cultura como la maya, con todo el trabajo que eso implica; pero hacerlo de una manera entretenida hace que el trabajo sea más agradable y nos alejamos de la actividad insufrible en la que se puede convertir un proyecto que se demora en el tiempo (como comentaba Juan Luís Trillo, el proyecto debe durar entre 3 meses y un año). «Todo el que se hace bien es divertido y encuentra la recompensa de uno aprendizaje; por el contrario el atolondramiento o la toma de atajos es una fuente continua de disgustos».